ذبيح الله صفا

1303

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

در احتواء بر اطلاعات فراوانيست دربارهء تشكيلات ديوانى و طبقات اهل ديوان از ملوك تا وزراء و كتّاب و عمّال و حواشى پادشاه و القابى كه براى هر دسته از آنها وجود داشت و طرز خطاب با آنها و امثال اين موارد ، و همچنين در ذكر آداب نويسندگى و شرائط آن . عبارات شمس منشى واقعا منشيانه و استوار و بنابر عادت همهء مترسّلان مصنوع و متكلّف و همراه با مفردات و تركيبات و اشعار عربى و آيات قرآنى و احاديث نبوى و امثال آنهاست . ازين كتاب نسخ نسبة متعدّد موجود است و يك بار بسال 1964 در مسكو بچاپ رسيد . كتاب ديگر شمس منشى صحاح الفرس است كه بعد از لغت فرس اسدى قديمترين كتاب لغت فارسى است . صحاح الفرس را شمس منشى بسال 728 ه . بعهد وزارت خواجه غياث الدين محمد در شهر تبريز تأليف كرد تا تكمله‌يى بر لغت فرس اسدى باشد و نيز صورت صحيح لغات فرس در آن بيايد . وى در مقدمهء كتاب گويد « بعد از آنكه در تصحيح لغات و جمع كتبى كه درين فن ساخته‌اند مبالغه نمود و نسخه‌هاى درست و معتمد عليها حاصل كرد ، هم درين معنى شروعى پيوست و آن مقدار لغات كه متداولست و حكيم اسدى نياورده بود . . . درين مجموع مثبت گردانيد و بشواهد اشعار بلغا و روابط اشعار شعرا و فصحاى عجم مؤكّد و مستحكم كرد و بعد از اتمام اين جمله را بكتاب صحاح - الفرس موسوم كرد . . . » « 1 » 56 - اولياء اللّه مولانا اولياء اللّه آملى از مورخان و مؤلفان قرن هشتم هجرى است . وى خود در

--> ( 1 ) - نقل از مقالهء صحاح الفرس بقلم آقاى عبد العلى طاعتى منقول در جلد مخصوص بمقدمهء لغت نامهء دهخدا ص 187 .